Χαλκί - η πρωτεύουσα της Τραγαίας
Το Χαλκί ήταν το εμπορικό κέντρο της ενδοχώρας όταν το λάδι και το κίτρο ήταν η οικονομία, και τα νεοκλασικά αρχοντικά του το δείχνουν ακόμη. Είναι μικρό, επίπεδο και εύκολο στο περπάτημα: μια πλατεία με δύο καφενεία κάτω από πλατάνια, εργαστήρια σε αναπαλαιωμένα κτίρια και το αποστακτήριο Βαλληνδρά, που φτιάχνει κίτρο από το 1896. Η Παναγία Πρωτόθρονος έχει τοιχογραφίες σε πέντε στρώσεις.
Παναγία Δροσιανή - η αρχαιότερη εκκλησία που μπορείτε να επισκεφθείτε
Δύο χιλιόμετρα μετά το Χαλκί, στον δρόμο για τη Μονή, στέκει μια χαμηλή πέτρινη εκκλησία με τρεις αψίδες. Τμήματα της Παναγίας Δροσιανής χρονολογούνται στον 6ο αιώνα, καθιστώντας τη μία από τις αρχαιότερες εν λειτουργία εκκλησίες των Βαλκανίων. Οι τοιχογραφίες καλύπτουν μια χιλιετία, με σπάνια απεικόνιση του Χριστού ως νέου. Συνήθως υπάρχει φύλακας με κλειδί.
Φιλώτι - το μεγαλύτερο χωριό και η βάση για τον Ζα
Το Φιλώτι απλώνεται στις πλαγιές του Ζα και είναι το μεγαλύτερο χωριό μετά τη Χώρα, με περίπου 1.500 κατοίκους: φούρνος, κρεοπωλείο, φαρμακείο, ταβέρνες που δεν απευθύνονται σε τουρίστες. Η πλατεία κάτω από τα πλατάνια ένα καθημερινό βράδυ είναι η πιο αυθεντικά ελληνική σκηνή του νησιού. Το μονοπάτι για τον Ζα ξεκινά δέκα λεπτά πιο πάνω. Το πανηγύρι της 15ης Αυγούστου είναι από τα μεγαλύτερα των Κυκλάδων.
Απείρανθος - μαρμάρινα σοκάκια και τέσσερα μουσεία
Η ανάβαση από το Φιλώτι στην Απείρανθο είναι 25 λεπτά στροφών με θέα στην Τραγαία. Το χωριό βρίσκεται στα 600 μ., είναι μαρμαροστρωμένο και κατοικήθηκε από Κρητικούς τον 17ο αιώνα, με διάλεκτο που ακούγεται ακόμη. Τέσσερα μικρά μουσεία σε έναν κεντρικό δρόμο. Παρκάρετε στην είσοδο και περπατήστε. Φάτε εδώ και ζητήστε κατσίκι.
Κόρωνος, Απόλλωνας και ο δρόμος του βορρά
Βόρεια της Απειράνθου ο δρόμος κατεβαίνει στον Κόρωνο, χωριό χτισμένο κάθετα σε φαράγγι, με πλούτο από τη σμύριδα - οι πύργοι του εναέριου σε βλέπουν ακόμη από τις πλαγιές. Πιο πέρα, 20 χλμ. κάτω, ο Απόλλωνας: ψαροχώρι με βοτσαλωτή παραλία, ψαροταβέρνες και τον Κούρο 10,7 μ. Ο γύρος από τη Χώρα είναι δίωρη οδήγηση συν στάσεις.
